Ngā Huarahi Whakawhanake me ngā Huarahi Whai Hua mō te Ahumahi Taputapu Hauora Whakaora

I te mea kei te nui tonu te āputa i waenganui i te umanga hauora whakaora o tōku whenua me te pūnaha hauora whakaora pakari i ngā whenua whakawhanake, he nui tonu te wāhi hei tipu i roto i te umanga hauora whakaora, ka akiaki i te whanaketanga o te umanga taputapu hauora whakaora. Hei tāpiri, i te whakaaro ki te pikinga o te tokomaha o te hunga e hiahia ana ki te tiaki hauora whakaora me te whakarei ake i te kaha me te hiahia o ngā kainoho ki te utu nā te kapinga whānui o te inihua hauora, he nui tonu te pūmanawa whanaketanga o te umanga taputapu hauora whakaora.

1. Ko te whānui o te tipu o te umanga hauora whakaora e akiaki ana i te whanaketanga o ngā taputapu hauora whakaora

Ahakoa kei te piki haere te hiahia mō te tiaki hauora whakaora i tōku whenua, ā, kei te haere tonu te whanaketanga o te pūnaha hauora whakaora tuatoru, ko ngā rauemi hauora whakaora kei ngā hōhipera whānui tuatoru te nuinga o te wā, ā, ko te nuinga o ēnei he whakarato ratonga hauora whakaora ki ngā tūroro kei te wāhanga tere o te mate. Mā te pūnaha whakaora taumata-toru tino pai i ngā whenua whakawhanake, ehara i te mea ka taea anake te whakarite kia whiwhi ngā tūroro i ngā ratonga whakaora tika, engari ka taea hoki te tuku wawe atu ki te hunga e hiahia ana ki te whakaora i ngā whakapaunga hauora.

Hei tauira, mā te whakamahi i te Hononga o Amerika, ko te whakaora tuatoru ka mahia i roto i ngā whare whakaora wā whakapeka, ko te nuinga mō ngā tūroro i roto i te wā whakapeka kia wawao wawe tonu i te wā e rongoatia ana i roto i ngā hōhipera ohorere, i ngā hōhipera whānui rānei hei whakahaere i te whakaora i te taha o te moenga; ko te whakaora tuarua ka mahia i roto i ngā whare maimoatanga wā whakapeka, ko te nuinga i roto i te wā e pumau ana te āhua o te tūroro, ka whakawhitia rātou ki te hōhipera whakaora mō te maimoatanga whakaora; ko te whakaora taumata tuatahi ka mahia i roto i ngā whare tiaki roa (ngā whare whakaora me ngā whare hauora hapori, me ētahi atu), ko te nuinga i te wā kāore e hiahiatia he hōhipera mō ngā tūroro, ā, ka taea te whakawhiti ki te whakaora hapori me te whānau.

I te mea me hoko he maha ngā taputapu hauora whakaora mō te hanganga o te pūnaha hauora whakaora, i whakaputa te Manatū Hauora i ngā "Aratohu mō te Hanga me te Whakahaere i ngā Tari Rongoā Whakaora i ngā Hōhipera Whānui" i te tau 2011 me ngā "Paerewa Taketake mō ngā Tari Rongoā Whakaora i ngā Hōhipera Whānui (Whakamātautau)" i whakaputaina i te tau 2012. Hei tauira, me whakatū ngā tari rongoā whakaora i ngā hōhipera whānui i te taumata 2 me runga ake, ā, me whakarite hoki i ngā taputapu hauora whakaora paerewa. Nō reira, ko te hanganga o ngā taputapu hauora whakaora i muri mai ka nui ake te tono hoko mō ngā taputapu hauora whakaora, ā, mā reira ka akiaki i te whanaketanga o te umanga taputapu hauora whakaora katoa.

2. Te tipu haere o te taupori e hiahia ana ki te whakaora

I tēnei wā, ko te nuinga o te hunga e hiahia ana ki te whakaoraora ko te hunga whai muri i te pokanga, te hunga kaumātua, te hunga e mate pūmau ana, me te hunga hauā.

He matea pakari te whakaora i muri i te pokanga. Ko te tikanga, ka pāngia ngā tūroro e te whara hinengaro me te whara tinana. Ko te korenga o te whakaora i muri i te pokanga ka arahi ngāwari ki te mamae me ngā raruraru i muri i te pokanga, engari ko te whakaora i muri i te pokanga ka āwhina i ngā tūroro kia tere te ora mai i te whara pokanga, te aukati i te putanga mai o ngā raruraru, me te whakapai ake i te hauora o ngā tūroro. Te wairua me te whakaora i te mahi a ngā whekau. I te tau 2017, ko te maha o ngā pokanga noho i roto i ngā whare hauora me ngā whare hauora i tōku whenua i eke ki te 50 miriona, ā, i te tau 2018, i eke ki te 58 miriona. E matapaetia ana ka piki haere tonu te maha o ngā tūroro i muri i te pokanga a meake nei, ka akiaki i te whānui tonu o te taha tono o te umanga hauora whakaora.

Mā te tipu haere o te rōpū kaumātua ka kaha ake te pikinga o te tono i roto i te umanga hauora whakaora. He tino nui kē te ia o te koroheketanga o te taupori i tōku whenua. E ai ki te "Pūrongo Rangahau mō te Ia Whanaketanga o te Kaumātuatanga o te Taupori i Haina" a te Tari Kaumātua ā-Motu, ko te wā mai i te tau 2021 ki te 2050 te wāhanga o te koroheketanga tere o te taupori o tōku whenua, ā, ka piki ake te ōwehenga o te taupori neke atu i te 60 tau te pakeke mai i te tau 2018. mai i te 17.9% ki te neke atu i te 30% i te tau 2050. Mā te maha o ngā rōpū kaumātua hou ka nui ake te tono mō ngā ratonga hauora whakaora me ngā taputapu hauora whakaora, inā koa te whānui haere o te rōpū kaumātua he ngoikore te mahi tinana, he ngoikore rānei, ka akiaki i te whānui haere o te tono mō ngā taputapu hauora whakaora.


Te wā tuku: Hōngongoi-20-2022