Ko "Ngā Hinganga" te take tuatahi o te mate i waenga i ngā kaumātua neke atu i te 65 tau te pakeke i Haina nā te whara. I te wā o te "Wiki Pānui Hauora mō ngā Kaumātua" i whakarewahia e te Komihana Hauora ā-Motu, i whakarewahia te kaupapa "Te Whakawhitiwhiti Kōrero me te Whakatairanga Hauora ā-Motu mō ngā Kaumātua 2019 (Te Whakaute i ngā Kaumātua me te Piety Tamariki, Te Ārai i ngā Hinganga, me te Pupuri i te Whānau kia Mārie)", i arahina e te Tari Hauora mō ngā Kaumātua o te Komihana Hauora ā-Motu, ā, i manaakihia e te Rōpū Gerontology me Gerontology Hainamana, i te 11 o ngā rā. E whitu ngā umanga, tae atu ki te Peka Whakawhitiwhiti Kōrero Kaumātua o te Rōpū Gerontology me Geriatrics Hainamana me te Pokapū Mate Mau tonu o te Pokapū Whakahaere me te Ārai i ngā Mate Hainamana, i whakaputa tahi i ngā Tohutohu Tahi mō ngā Kaumātua hei Ārai i ngā Hinganga (e kiia nei i muri nei ko ngā "Tohutohu"), e karanga ana ki te hapori katoa kia whakapau kaha ki te whakapakari i te mōhiotanga whaiaro o ngā kaumātua, te whakatairanga i te whakahoutanga o te kaumātuatanga mō ngā kaumātua i te kāinga, me te aro ki te tūponotanga nui o ngā hinganga ki te hauora me te oranga o ngā kaumātua.
He tino mōrearea te hinganga ki te hauora o te hunga kaumātua. Ko te tino take o te whati whara o te hunga kaumātua ko te hinganga. Neke atu i te haurua o ngā kaumātua e haere mai ana ki ngā whare hauora i ia tau nā ngā whara, nā te hinganga. I taua wā anō, ka pakeke haere te hunga kaumātua, ka nui ake te tūponotanga o te whara, te mate rānei nā te hinganga. Ko ngā hinganga o te hunga kaumātua e pā ana ki te koroheketanga, te mate, te taiao me ētahi atu āhuatanga. Ko te hekenga o te pumau o te haere, te mahi tirohanga me te whakarongo, te kaha o te uaua, te pakaru o te wheua, te mahi taurite, ngā mate o te pūnaha io, ngā mate o te kanohi, ngā mate o te wheua me ngā hononga, ngā mate hinengaro me te hinengaro, me te kore whakamarie o te taiao kāinga ka piki ake te tūponotanga o te hinganga. E whakaarohia ana ka taea te ārai me te whakahaere i ngā hinganga. He huarahi whai hua tēnei hei ārai i ngā hinganga hei whakapai ake i te mōhiotanga hauora, te mārama ki te mātauranga hauora, te mahi kaha i te whakakorikori pūtaiao, te whakawhanake i ngā tikanga pai, te whakakore i te tūponotanga o te hinganga i te taiao, me te whakamahi tika i ngā taputapu āwhina. Ka taea e te whakakorikori te whakarei ake i te ngāwari me te taurite, he mea tino nui tēnei mō te hunga kaumātua. I taua wā anō, e tautokona ana te kupu "pōturi" i roto i te oranga o ia rā o te hunga kaumātua. Tahuri haere, tahuri mārire tō mahunga, whakatika mārire, puta atu i te moenga, neke haere mārire. Ki te hinga pōrearea te koroua, kaua ia e whakatika wawe kia kore ai e whara kino atu. Me whakamahara anō hoki, ina hinga te koroua, ahakoa whara, kāore rānei, me whakamōhio wawe atu ki ō rātou whānau, ki ngā tākuta rānei.
I roto i ngā Whakaaro mō te Whakatairanga i te Whakawhanaketanga o ngā Ratonga Tiaki Kaumātua i whakaputaina e te Tari Whānui o te Kaunihera ā-Motu, e whakaarohia ana kia whakatairangahia te hanganga o ngā hanganga ratonga tiaki kaumātua, tae atu ki te whakatinanatanga o te kaupapa urutau kāinga kaumātua. E whakanui ana hoki ngā tohutohu i tukuna i tēnei wā ko te kāinga te wāhi e tino hinga ai ngā kaumātua, ā, ka taea e te taiao kāinga kaumātua te whakaiti i te tūponotanga o te hinganga o ngā kaumātua i te kāinga. Ko te whakarerekētanga o te whakamarie o te kāinga i te kaumātuatanga ko te tikanga: te whakatakoto i ngā ringaringa ki ngā arawhata, ki ngā ara raro me ētahi atu wāhi; te whakakore i te rerekētanga teitei i waenga i te paepae me te whenua; te tāpiri i ngā tūru whakawhiti hu me te teitei me te ringaringa e tika ana; te whakakapi i te whenua pahekeheke ki ngā rauemi ārai-paheke; me whiriwhiri te tūru kaukau haumaru me te pumau, me te tango i te tūnga noho mō te kaukau; te tāpiri i ngā ringaringa tata ki te wāhi kaukau me te wharepaku; te tāpiri rama hiko ki ngā ara raro noa mai i te rūma moe ki te kaukau; te whiriwhiri i tētahi moenga me te teitei e tika ana, me te whakatakoto i tētahi rama tēpu e ngāwari ana te toro atu ki te taha o te moenga. I taua wā anō, ka taea te aromatawai me te whakatinana i te whakarerekētanga kaumātuatanga kāinga e ngā umanga ngaio.